Temat: Lekcja organizacyjna.

1.       Ocenianie:

- praca na lekcji

- zadania praktyczne (np.: RKO)

- testy (po każdym dziale).

       2. Działy i zagadnienia omawiane na zajęciach EDB:

                - pierwsza pomoc,

                - zagrożenia,

                - bezpieczeństwo

                - kształtowanie postaw obronnych,

Temat: Pierwsza pomoc w zaburzeniach oddychania i krążenia.

·  Sprawdź bezpieczeństwo

·  Oceń przytomność i oddech

·  Jeśli nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo – wezwij pomoc (112/999).

·  Rozpocznij RKO:

·  Jeśli poszkodowany oddycha, pozycja boczna bezpieczna.

·  W przypadku zaburzeń krążenia (np. ból w klatce piersiowej, duszność, bladość) – zapewnij spokój, tlen i wezwij pomoc.

·  Nie zostawiaj osoby samej, kontroluj oddech i tętno do przyjazdu ratowników.

 Temat: Łańcuch ratunkowy

Łańcuch ratunkowy to ciąg działań od zauważenia zagrożenia do udzielenia fachowej pomocy medycznej. Składa się z 4 ogniw:

1. Rozpoznanie sytuacji i wezwanie pomocy
   • Sprawdź, co się stało i czy miejsce jest bezpieczne.
   • Oceń stan poszkodowanego (przytomność, oddech).
   • Zadzwoń na 112/999 i przekaż potrzebne informacje.
2. Pierwsza pomoc
   • Zabezpiecz poszkodowanego (tamuj krwotok, RKO, pozycja boczna).
   • Działaj zgodnie ze swoimi umiejętnościami.
3. Pomoc profesjonalna
   • Zespół ratownictwa medycznego udziela fachowej pomocy i przygotowuje
     do transportu.
4. Pomoc w szpitalu
   • Leczenie specjalistyczne i dalsza opieka.

Pamiętaj: Każde ogniwo ma znaczenie – szybkie działanie ratuje życie!

Temat: Ocena stanu poszkodowanego.

1.      Sprawdź bezpieczeństwo.

2.      Oceń ogólny stan poszkodowanego (pozycja ciała, urazy, liczba poszkodowanych).

3.      Sprawdź przytomność – potrząśnij, zawołaj, wydaj proste polecenie.

4.      Oceń oddech przez 10 sekund (słuchaj, czuj, obserwuj).

5.      Przy osobie przytomnej – przeprowadź wywiad SAMPLE:

o   S – Symptomy (co boli?)

o   A – Alergie

o   M – Medykamenty (jakie przyjmuje)

o   P – Przebyte choroby / operacje

o   L – Lunch (co i kiedy jadła)

o   E – Ewentualne okoliczności zdarzenia

6.      Oceń urazy (krwotoki, złamania, oparzenia).

7.      Brak oddechu – wezwij pomoc (999) i rozpocznij RKO.

Temat: Postępowanie podczas utraty przytomności i zasłabnięć

Postępowanie przy zasłabnięciu (osoba PRZYTOMNA)

1. Ułóż poszkodowanego w pozycji leżącej 4 kończynowej.
2. Zapewnij dopływ świeżego powietrza (rozluźnij ubranie, otwórz okno).
3. Kontroluj oddech i samopoczucie.
4. Jeśli szybko nie wraca do sił – wezwij pomoc.

Postępowanie przy utracie przytomności (osoba NIEPRZYTOMNA, ale oddycha)

1. Sprawdź reakcję – zawołaj, delikatnie potrząśnij.
2. Oceń oddech (do 10 sekund).
3. Ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej.
4. Wezwij pomoc i kontroluj oddech do czasu przyjazdu służb.

Utrata przytomności z brakiem oddechu

1. Wezwij pomoc (112 lub 999).
2. Rozpocznij RKO:
   • 30 uciśnięć klatki piersiowej,
   • 2 oddechy ratownicze (jeśli potrafisz).
3. Kontynuuj do przyjazdu ratowników lub powrotu oddechu.

Temat: Pierwsza pomoc w zaburzeniach oddychania i krążenia.

·  Sprawdź bezpieczeństwo

·  Oceń przytomność i oddech

·  Jeśli nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo – wezwij pomoc (112/999).

·  Rozpocznij RKO:

·  Jeśli poszkodowany oddycha, pozycja boczna bezpieczna.

·  W przypadku zaburzeń krążenia (np. ból w klatce piersiowej, duszność, bladość) – zapewnij spokój, tlen i wezwij pomoc.

·  Nie zostawiaj osoby samej, kontroluj oddech i tętno do przyjazdu ratowników.

Temat: Ciała obce w organizmie

Postępowanie:

1. Nie usuwaj ciała obcego samodzielnie (może pogorszyć stan lub wywołać krwotok).
2. Zabezpiecz miejsce urazu – np. opatrunek wokół przedmiotu, unieruchomienie.
3. Nie uciskaj ciała obcego ani rany.
4. Jeżeli to konieczne wezwij pomoc medyczną (112/999) lub udaj się do szpitala.
5. Przy ciele obcym w oku, uchu, nosie lub gardle –
   nie manipuluj i nie płucz bez wskazań.
6. Gdy ciało obce blokuje drogi oddechowe – zastosuj oklepywanie między łopatkami (5) i uciski nadbrzusza (5) (jeśli poszkodowany się dławi).
7. Obserwuj oddech, krążenie i zachowanie poszkodowanego do czasu pomocy.

Temat: Pierwsza pomoc w zranieniach, skaleczeniach i ranach

1. Co to jest rana?

Rana – to uszkodzenie ciągłości skóry i tkanek, spowodowane działaniem czynników mechanicznych (np. uderzenie, przecięcie, ukłucie) lub chemicznych.

2. Rodzaje ran:

• Skaleczenie – powierzchowne uszkodzenie naskórka, często niewielkie krwawienie.
• Zranienie cięte – powstałe od ostrego narzędzia (np. nóż, szkło), gładkie brzegi.
• Zranienie kłute – wąskie i głębokie (np. gwóźdź, nóż), duże ryzyko zakażenia.
• Zranienie tłuczone – nierówne brzegi, często obrzęk i siniaki.
• Zranienie szarpane – nieregularne, mocno uszkodzone tkanki.
• Rana postrzałowa – wlot i wylot po pocisku.

3. Objawy ran:

• Krwawienie,
• Ból,
• Obrzęk,
• Czasem widoczne zabrudzenie lub ciała obce (np. szkło, drzazgi).

4. Udzielanie pierwszej pomocy przy zranieniach:

1. Zachowaj bezpieczeństwo – załóż rękawiczki ochronne, jeśli to możliwe.
2. Oceń sytuację i stan poszkodowanego.
3. Zatrzymaj krwawienie – uciskaj ranę czystym gazikiem lub opatrunkiem.
4. Oczyść ranę (tylko powierzchowne skaleczenia) – przemyj wodą lub solą fizjologiczną.
5. Załóż jałowy opatrunek.
6. Nie dotykaj rany palcami i nie usuwaj głęboko tkwiących ciał obcych!
7. W razie silnego krwawienia lub dużej rany – wezwij pomoc medyczną (112).
8. Obserwuj poszkodowanego – czy nie traci przytomności lub nie pojawiają się objawy wstrząsu.

5. Zasady higieny przy opatrywaniu ran:

• Używaj czystych, jałowych materiałów (gazik, bandaż).
• Nie używaj waty – może zostawić włókna w ranie.
• Nie polewaj rany spirytusem – działa drażniąco.
• Jeśli rana jest głęboka, zabrudzona lub powstała po ugryzieniu – konieczna wizyta u lekarza (ryzyko zakażenia tężcem!).

Temat: Tamowanie krwotoków.

1. Zachowaj bezpieczeństwo – załóż rękawiczki, oceń sytuację.
2. Uciskaj miejsce krwawienia czystym opatrunkiem lub dłonią przez materiał.
3. Jeśli krwotok nie ustaje – załóż nowy opatrunek (nie zdejmuj poprzedniego).
4. W przypadku bardzo silnego krwotoku – uciskaj tętnicę powyżej rany.
5. Ułóż poszkodowanego, kontroluj oddech i tętno, wezwij pomoc (112/999).
6. Przy dużej utracie krwi – unieś kończynę i chroń poszkodowanego przed wychłodzeniem.
7. Nie dotykaj rany palcami i nie usuwaj ciał obcych
   z rany.

Temat: Urazy kości i stawów.

1. Objawy: ból, obrzęk, zasinienie, zniekształcenie, brak możliwości ruchu.
2. Nie poruszaj i nie prostuj uszkodzonej kończyny.
3. Unieruchom miejsce urazu w pozycji, w której się znajduje.
4. Postaraj się chłodzić uraz (okład przez tkaninę, 10–15 minut).
5. Przy złamaniu otwartym – zabezpiecz ranę, nie dotykaj kości.
6. Zawsze skontaktuj się z lekarzem lub wezwij pomoc.

Temat: Wpływ wysokiej temperatury na organizm człowieka..

Wysoka temperatura działa obciążająco na organizm
i może prowadzić do groźnych dla zdrowia zaburzeń. W czasie upałów organizm stara się utrzymać stałą temperaturę ciała, głównie poprzez pocenie się
i rozszerzanie naczyń krwionośnych.

Skutki działania wysokiej temperatury:

1. Odwodnienie – utrata dużej ilości wody i soli mineralnych z potem.

2. Udar cieplny – gwałtowne przegrzanie organizmu; objawy to m.in. wysoka temperatura ciała, ból głowy, zaburzenia świadomości.

3. Wycieńczenie cieplne – osłabienie, zawroty głowy, nudności spowodowane długotrwałym przebywaniem w upale.

4. Skurcze cieplne – bolesne skurcze mięśni wynikające z utraty elektrolitów.

5. Oparzenia słoneczne – uszkodzenie skóry przez promienie UV.

Jak chronić się przed skutkami upału?

• pij dużo wody, unikaj napojów słodzonych
  i energetycznych,

• unikaj słońca w godzinach największego nasłonecznienia (11–16),

• noś lekkie, przewiewne ubrania i nakrycie głowy,

• przebywaj w cieniu lub chłodnych pomieszczeniach,

• nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w nagrzanych pojazdach.

Test dział I

Temat: Ostrzeganie i alarmowanie ludności o zagrożeniach.

1. Ostrzeganie – informowanie o możliwym zagrożeniu.

2. Alarmowanie – sygnały o bezpośrednim zagrożeniu wymagającym natychmiastowej reakcji.

3. Stosowane środki: syreny alarmowe, radio, telewizja, SMS-y, komunikaty służb.

4. Po ogłoszeniu alarmu należy zachować spokój i wykonywać polecenia służb.

Temat: Zagrożenia pożarowe i ewakuacja

1. Pożar może powstać m.in. z powodu zwarć elektrycznych i nieostrożnego użycia ognia.
2. W razie pożaru zachowaj spokój, wezwij pomoc
   i rozpocznij ewakuację.
3. Podczas ewakuacji nie używaj wind, poruszaj się drogami ewakuacyjnymi.
4. Przy zadymieniu poruszaj się nisko i zasłoń usta oraz nos.
5. Po wyjściu udaj się do miejsca zbiórki.

Temat: Zagrożenia powodziowe

1. Powódź to zalanie terenów przez wodę.

2. Przyczyny: 

- nadmierne opady 

- wiosenne roztopy

-awarie urządzeń hydrotechnicznych,

-zatory lodowe,

-północny wiar i wysoka fala.

3. 

Co należy przygotować na wypadek powodzi:

• Dokumenty

  • dowód osobisty, paszport

  • polisy ubezpieczeniowe

  • ważne dokumenty rodzinne

  • (najlepiej w wodoodpornym opakowaniu)

• Wyposażenie awaryjne (zestaw ewakuacyjny)

  • latarka + zapasowe baterie

  • radio na baterie

  • powerbank / naładowany telefon

  • apteczka pierwszej pomocy

  • podstawowe leki (jeśli ktoś choruje przewlekle)

• Żywność i woda

  • woda pitna (min. na 2–3 dni)

  • żywność trwała (konserwy, suchary, batony energetyczne)

  • otwieracz do konserw

• Odzież i rzeczy osobiste

  • ubrania na zmianę

  • ciepła odzież i kurtka przeciwdeszczowa

  • wygodne, nieprzemakalne obuwie

  • środki higieny osobistej

• Pieniądze i wartościowe przedmioty

  • gotówka

  • telefon, ładowarka

  • klucze do domu

• Przygotowanie domu

  • zabezpieczenie piwnicy i niskich pomieszczeń

  • przeniesienie cennych rzeczy na wyższe kondygnacje

  • odłączenie prądu i gazu (jeśli jest taka potrzeba)

  • przygotowanie worków z piaskiem

• Informacje i bezpieczeństwo

  • znajomość dróg ewakuacyjnych

  • stosowanie się do komunikatów służb (np. RCB)

  • ustalenie miejsca spotkania rodziny w razie ewakuacji

Lekcja 16

Temat: Zagrożenia związane z działalnością człowieka

1. Zagrożenia te wynikają z działalności ludzi, np. awarie przemysłowe, skażenia chemiczne, katastrofy komunikacyjne, terroryzm.

2. Mogą powodować zagrożenie życia, zdrowia oraz środowiska.

3. W razie zagrożenia należy zachować spokój, stosować się do komunikatów służb i unikać miejsca niebezpiecznego.

4. Ważna jest profilaktyka – przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i odpowiedzialne zachowanie.

1. Bezpieczne państwo to takie, które zapewnia ochronę życia, zdrowia i mienia swoich obywateli.
2. Za bezpieczeństwo odpowiadają: policja, straż pożarna, wojsko, pogotowie ratunkowe oraz inne służby ratownicze.
3. Ważną rolę odgrywają także systemy ostrzegania, obrona cywilna oraz działania władz państwowych.
4. Bezpieczeństwo państwa zależy również
   od odpowiedzialnego zachowania obywateli 
   i przestrzegania prawa.

Lekcja 19

Temat: Cyberbezpieczeństwo w wymiarze wojskowym

1. Cyberbezpieczeństwo to ochrona systemów komputerowych i danych przed atakami.
2. W wojsku dotyczy zabezpieczenia systemów dowodzenia, łączności i informacji.
3. Zagrożenia to m.in. ataki hakerskie, kradzież danych, dezinformacja.
4. Celem jest zapewnienie sprawnego działania armii i bezpieczeństwa państwa. 

Lekcja 21

Temat: Zasady orientowania się w terenie

1. Orientowanie się w terenie polega na określeniu swojego położenia i kierunków świata.
2. Podstawowe kierunki to: północ, południe, wschód, zachód.
3. Do orientacji używa się mapy, kompasu lub GPS.
4. W terenie można wykorzystać też słońce (wschód – wschód, zachód – zachód) oraz charakterystyczne punkty (drogi, budynki).
5. Ważne jest porównywanie mapy z otoczeniem i wybieranie bezpiecznej trasy. 

Temat: Bezpieczeństwo na strzelnicy.

1.       Zapisz w zeszycie 5 podstawowych zasad bezpieczeństwa obowiązujących na strzelnicy.

2.       Wyjaśnij krótko pojęcia:
a) stanowisko strzeleckie
b) komenda „STOP”
c) ochrona słuchu i wzroku

3.       Napisz, dlaczego podczas zajęć strzeleckich należy bezwzględnie wykonywać polecenia prowadzącego.

4.       Uzupełnij zdania:

a.       Broń zawsze traktujemy jako ____________________.

2. Nigdy nie kierujemy broni w stronę ____________________.
3. Na strzelnicy obowiązuje zakaz ____________________.
4. Po komendzie „STOP” należy natychmiast ____________________.

5.       Wypisz elementy wyposażenia ochronnego używanego na strzelnicy.

6.       Napisz 3 zasady bezpiecznego zachowania przed rozpoczęciem strzelania.

7.       Oceń, czy zdania są prawdziwe (P) czy fałszywe (F):

a)      Na strzelnicy można żartować podczas strzelania. ___
b) Broń można kierować wyłącznie w stronę tarczy. ___
c) Ochronniki słuchu są obowiązkowe. ___
d) Po zakończeniu strzelania należy odłożyć broń zgodnie z poleceniem instruktora. ___

8.       Narysuj prosty schemat stanowiska strzeleckiego i zaznacz:

• linię ognia,
• stanowisko strzelca,
• tarczę,
• bezpieczny kierunek strzału.

9.       Napisz, jakie mogą być skutki nieprzestrzegania zasad bezpieczeństwa na strzelnicy.

10.   –Wyjaśnij, dlaczego koncentracja i opanowanie są ważne podczas zajęć strzeleckich.